وسواس فکری چیست

    وسواس‌ها به دو نوع فکری یا عملی و یا ترکیبی از آنها تقسیم می‌شوند: وسواس‌های فکری، مزاحمت‌های ذهنی ناخواسته و غیرارادی هستند که سبب اضطراب می‌شوند، درحالی‌که وسواس‌های عملی، اعمال خودخواسته‌ای هستند که به‌منظور فرونشاندن اضطراب انجام می‌شوند.

    وسواس‌های فکری (Obsession) عقاید، افکار، تکانه‌ها یا تصاویر ذهنی هستند که مزاحم و نامناسب می‌باشند. وقت‌گیر هستند و منجر به اضطراب و پریشانی می‌شوند. متداولترین وسواس‌های فکری عبارتند از:

    ۱٫ ترس از آلودگی ناشی از کثیفی، میکروب یا ویروس، ترشحات مهبل، ادرار، مایه منی و… بطور مثال فکر اینکه اگر بعد از استفاده از توالت عمومی ایدز بگیرم چی؟.

    ۲٫ ترس از اشتباه کردن و یا انجام رفتاری غیر عمدی که منجر به صدمه به دیگری می شود مانند اطمینان از خاموش کردن گاز و عدم آتش سوزی، خاموش کردن چراغها، تصادف کردن با اتوموبیل و آسیب زدن به یک فرد.

    ۳٫ وسواس فکری درباره نظم و ترتیب و ترس از آشفتگی

    ۴٫ وسواس های مذهبی درباره افکار و تصاویر و نیز احکام مذهبی و ترس از مورد پذیرش خداوند قرار نگرفتن. بطور مثال میل به ناسزا گفتن در کلیسا و یا فحش دادن به مقدسات.

    ۵٫ ترس از آسیب رساندن به خود و دیگری. بطور مثال فکرهل‌دادن کسی جلوی ماشین‌.

    ۶٫ وسواس فکری درباره افکار و تصاویر جنسی و یا افکار و تصاویر جنسی درباره محارم و یا ترس از همجنسگرایی

    در ادامه به معرفی راهکار هایی برای درمان وسواس فکری میپردازیم

    وسواس فکری در ۲۵ درصد از موارد بدون وسواس عملی می باشد. اما در اغلب موارد افکار وسواسی منجر به انجام رفتارهای وسواسی می شود. بطور مثال وسواس فکری آلودگی منجر به شستن مداوم دست ها و بدن در زمانی که فکر وسواس به ذهن خطور می کند می شود. رفتارهای اجباری بدون وسواس فکری نیز ممکن است مشاهده شود ولکن بسیار بندرت و تنها در ۶ درصد وسواسها اتفاق می افتد. بطور مثال فرد وسواسی که اجبار دارد تا اعداد هر پلاک ماشینی که می بیند را با هم ضرب و تقسیم کند. اما وسواسهای فکری خالص نیز بدون آداب و مراسم درونی نمی باشند. بطور مثال زنی که وسواس فکری جنسی درباره رابطه با یکی از بستگان خود را دارد سعی می کند با جایگزین کردن افکار مثبت فکر و تصویر رابطه جنسی را در ذهن خود سرکوب کند. ممکن سعی کند که حواس خود را پرت کند و یا فکر رابطه جنسی را در ذهنش سرکوب کند. همه این رفتارها اگرچه رفتار آشکاری در ظاهر ندارند ولکن در طول زمان مانند یک عادت رفتاری عمل می کند و فرد همواره مجبور است این تکنیکها را بکار بگیرد.

    عوامل ایجاد وسواس فکری

    با وجود تحقیقات زیادی که درباره علت وسواس شده است هنوز به جواب قاطع و روشنی در این زمینه نرسیده ایم اما عوامل متعددی را در ایجاد وسواس دخیل می دانند. باور غالب آن است که وسواس بواسطه ترکیب عوامل زیستی و روانی شکل می گیرد.

    عامل زیستی وسواس فکری

    تحقیقات زیستی نشانگر آن است که کاهش سطح هورمون سروتونین مغز با وسواس در ارتباط است. داروهایی که بجهت وسواس داده می شود همگی تنظیم کننده سطح سروتونین مغز هستند. همچنین تحقیقات اخیر نشان داده است که مغز افرادی که وسواس دارند در ۳ ناحیه فعالیت بیشتری دارد. کودیت نوکلیوس- پریفرونتال اربیتال کروتکس- سینگولیت جیروس.

    ب) عوامل شناختی و رفتاری وسواس فکری

    عامل دیگر در شکل گیری وسواس فکری ارزیابی افکار مزاحم و نه وجود افکار مزاحم است. همه افراد افکار مزاحم را تجربه می کنند ولکن فرد وسواسی این افکار مزاحم را دارای معنا می داند و در نتیجه در یک دور باطل افتاده و دچار وسواس می شود. زمانی که این افکار مزاحم به ذهن فرد غیر وسواسی می رسد از آنجایی که او برای این افکار اهمیتی قائل نیست و معنایی برای آنها متصور نمی باشد کاری برای آنها نمی کند. نتیجتا این افکار بدون آزار رساندن به ذهن وارد و خارج می شوند. این در این حالی است که فرد وسواسی، افکار مزاحم را معنادار و فاجعه‌انگیز در نظر می‌گیرد و احتمال زیادی برای وقوع آنها قائل است. ضمن آنکه خود را مسئول وقوع آن می داند. این نوع برداشت منجر به اضطراب و آشفتگی در او می‌شود. در حالیکه اگر هیچ معنایی برای آن در نظر نگیرد این افکار می آیند و می روند. بنابراین معنای غلطی که فرد برای افکار مزاحم خود قائل است باعث تداوم و قدرت گرفتن این افکار در ذهن فردی که وسواس دارد می شود.

    ارسال دیدگاه

    © تمامی حقوق مطالب برای وبسایت پزشک آدرس محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع و شرعا حرام می باشد.
    طراحی و توسعه : تیم پشتیبانی پزشک آدرس